Welke (para)medische beroepen genieten eigenlijk van een btw-vrijstelling?

Een overzicht van artsen, tandartsen, kinesitherapeuten, verpleegkundingen, zorgkundingen, diëtisten, logopedisten, osteopaten en chiropractors.

 

1.Welke (para)medische prestaties zijn volledig vrijgesteld van btw?

A. Prestaties van artsen en tandartsen

Artsenzijn principieel vrijgesteld van btw voor wat betreft hun medische prestaties. Ze moeten dus m.a.w. geen btw aanrekenen op hun erelonen (art. 44, §1, 1°, lid 1 W.Btw).

Voor esthetische ingrepen geldt sinds 1 januari 2016 echter een uitzondering. Sindsdien zijn een aantal louter esthetische prestaties toch onderworpen aan btw. Het gaat dan in het bijzonder om esthetische prestaties, verricht door artsen, die niet opgenomen zijn in de RIZIV-nomenclatuur of, indien ze toch in de nomenclatuur opgenomen zouden zijn, niet in aanmerking komen voor terugbetaling door de verplichte ziekteverzekering (art. 44, §1, 1°, lid 2 W.Btw).

Tandartsen zijn wel nog volledig vrijgesteld van btw voor hun prestaties als tandarts (art. 44, §1, 1°, lid 1 W.Btw). Ook de zuivere esthe­tische tandheelkunde blijft m.a.w. volledig vrij van btw. De btw-heffing voor esthetische prestaties geldt dus alleen voor artsen, niet voor tandartsen.

B. Prestaties van kinesitherapeuten

Kinesisten zijn ook volledig vrijgesteld van btw voor alle diensten die zij verrichten in de uitoefening van de kinesitherapie (art. 44, §1, 1°, lid 1 W.Btw) Ook prestaties met een niet-therapeutisch karakter die kinesitherapeuten verrichten in de uitoefening van hun werkzaamheid, komen in aanmerking voor de vrijstelling. Het is ook niet van belang voor de toepassing van de btw-vrijstelling dat de patiënt doorverwezen wordt door een arts. Ook de prestaties van een kinesist voor een patiënt die op eigen initiatief rechtstreeks tot bij hem gekomen is, zijn vrijgesteld van btw.

Vereist voor die vrijstelling is wel dat men houder is van het vereiste officieel erkende diploma en dat men wettelijk erkend is om de kinesitherapie te beoefenen.

Het is echter niet vereist dat de prestaties van kinesisten zijn  voorzien in de nomenclatuur. Ook de prestaties die niet opgenomen zijn in de RIZIV-nomenclatuur, zijn m.a.w. vrijgesteld van btw. Het is dus niet vereist voor de btw-vrijstelling dat het gaat om een prestatie die terugbetaald wordt door het ziekenfonds.

C.Prestaties van verpleegkundigen en zorgkundigen

Ook verpleeg- en zorg­kundigen zijn volledig vrijgesteld van btw voor alle prestaties die zij verrichten in de uitoefening van hun beroep. Dat geldt dus zowel voor de prestaties die opgenomen zijn in de nomen­clatuur als voor deze die er niet in opgenomen zijn (art. 44, §1, 2° W.Btw).

De btw-vrijstelling geldt ook voor de eventueel verleende thuiszorgen na een louter esthetische ingreep. De zelfstandige verpleegkundige kan immers onmogelijk weten of de ingreep louter esthetisch was dan wel of er ook een therapeutisch of reconstructief doel voorhanden was. Hij/zij heeft immers geen toegang tot het medische dossier en krijgt bovendien ook geen afschrift van het afzonderlijke document dat de arts desgevallend moet opmaken (beslissing E.T. 127.740, 22.03.2016, nr. 28).

Net zoals verpleegkundigen en vroedvrouwen genieten ook zorgkundigen een volledige vrijstelling van btw (art. 44, §1, 2° W.Btw). Het gaat om personen die een specifieke opleiding genoten hebben om een verpleegkundige bij te staan inzake zorgverstrekking, gezondheids­opvoeding, enz. Concreet bestaat de taak van een zorgkundige er dan in om patiënten bij te staan bij de persoonlijke hygiëne, het aan- en uitkleden, enz. Om de btw-vrijstelling te kunnen genieten, is wel vereist dat de zorgkundige erkend is door de FOD Volksgezondheid (circ. 2017/C/26, 24.04.2017).

 

2. Welke (para)medische prestaties zijn niet of niet altijd vrijgesteld van btw?

A. Prestaties van diëtisten

De prestaties van een diëtist zijn alleen vrijgesteld van btw als het gaat om een erkende diëtist (art. 44, §1, 3°). De vrijstelling geldt dan wel ongeacht het aantal behandelingen dat door het RIZIV terugbetaald wordt. De minister van Financiën heeft een drietal jaar geleden echter beslist dat ook andere diëtetische behandelingen die niet opgenomen zijn in de nomenclatuur en die bestaan uit het geven van individuele inlichtingen en raad in verband met vermageringskuren of afslankingsprogramma’s, vrijgesteld zijn als diensten van gezinsvoorlichting in de zin van artikel 44, §2, 5° W.Btw (parl. vr. nr. 7720, Dispa, 12.01.2016).

De vrijstelling is wel niet van toepassing op de verkoop van onder meer voedingssupplementen, maaltijdvervangers en proteïnepreparaten (beslissing E.T. 127.206/2, 29.04.2016).

B. Prestaties van logopedisten

Net zoals bij de diëtisten zijn prestaties van logopedisten alleen vrijgesteld als ze erkend zijn en in dat geval evenzeer ongeacht het aantal behandelingen.

De vrijstelling geldt ook voor individuele of collectieve sessies die niet voorzien zijn in de nomenclatuur en ongeacht of ze op doktersvoorschrift zijn of niet (beslissing E.T. 130.538, 20.07.2016).

C. Osteopaten en chiropractors

Osteopaten en chiropractors zijn niet erkend noch gereglementeerd, met als gevolg dat hun prestaties principieel aan btw onderworpen zijn. Echter, indien zijn arts of kinesist zijn, dan genieten zij wel een btw-vrijstelling.

Een arts of kinesist die m.a.w. dezelfde prestatie doet, is wel vrijgesteld van btw, want hun btw-vrijstelling is zeer algemeen. Gaat u voor eenzelfde behandeling naar een osteopaat die niet tegelijkertijd ook arts of kinesist is, dan betaalt u wel btw.

Het Hof van Justitie heeft in een recent arrest geoordeeld dat dit onderscheid ongeoorloofd is (HvJ, 27.06.2019, C-597/17). Een onderscheid maken tussen erkende en gereglementeerde paramedische beroepen en niet-erkende beroepen voor de btw-vrijstelling is niet geoorloofd omwille van fiscale neutraliteit. Wat van belang is aldus het Hof, is dat de medische verzorging een voldoende kwaliteitsniveau heeft, wat dan eventueel getoetst kan worden aan een opleiding bij een erkende onderwijsinstelling.

De zaak zal terug behandeld worden door het Grondwettelijk Hof, dat ter zake een prejudiciële vraag gesteld had aan het Hof van Justitie. Het lijdt hoe dan ook weinig twijfel dat osteopaten en chiropractors in de nabije toekomst eveneens btw-vrijstelling zullen kunnen genieten. Het feit dat ze niet erkend en gereglementeerd zijn, creëert immers een niet-geoorloofd onderscheid.

Eigenlijk geldt voor acupuncturisten hetzelfde. Het Hof van Justitie heeft zich daar niet over uitgesproken want daar ging de vraag niet over, maar de redenering is uiteraard dezelfde. Ook acupuncturisten kunnen de btw-vrijstelling immers niet genieten omdat ze niet erkend noch gereglementeerd zijn. Naar analogie met de osteopaten en de chiropractors, mag dat ook voor de acupuncturisten echter geen criterium meer zijn.